{"id":5934,"date":"2026-10-30T08:00:00","date_gmt":"2026-10-30T07:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/?p=5934"},"modified":"2026-10-25T12:37:54","modified_gmt":"2026-10-25T11:37:54","slug":"przesady-wigilijne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html","title":{"rendered":"Przes\u0105dy i zwyczaje wigilijne: sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y i co oznaczaj\u0105"},"content":{"rendered":"<div class=\"taliz-przesady-wigilijne\" style=\"max-width:100%;overflow-wrap:anywhere\">\n<p class=\"taliz-pytanie\" style=\"font-size:17px;margin:0 0 6px\"><strong>Jakie s\u0105 przes\u0105dy wigilijne i sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y?<\/strong><\/p>\n<p>Najcz\u0119\u015bciej opisywane przes\u0105dy wigilijne to \u201ejaka Wigilia, taki ca\u0142y rok\u201d (dzie\u0144 bez k\u0142\u00f3tni i bez po\u017cyczania pieni\u0119dzy), sianko pod obrusem, dodatkowe nakrycie przy stole, dwana\u015bcie potraw, drobne ziarna w potrawach na dostatek i \u0142uska karpia w portfelu [3][5][9]. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich pochodzi z dawnej kultury wsi: Wigilia otwiera\u0142a nowy rok obrz\u0119dowy, a do dom\u00f3w mia\u0142y przychodzi\u0107 dusze przodk\u00f3w, dlatego wykonywano obrz\u0119dy, kt\u00f3re wed\u0142ug \u00f3wczesnych wierze\u0144 mia\u0142y zapewni\u0107 urodzaj, dostatek i zgod\u0119 na kolejne miesi\u0105ce [3]. Cz\u0119\u015b\u0107 zwyczaj\u00f3w dosta\u0142a chrze\u015bcija\u0144skie znaczenie, na przyk\u0142ad sianko przypomina \u017c\u0142\u00f3bek w Betlejem [4]. Dodatkowe nakrycie, kt\u00f3re dzi\u015b czeka na w\u0119drowca, dawniej stawiano dla zmar\u0142ych krewnych [4][5].<\/p>\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_80 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-grey ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\">\n<p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">Spis tre\u015bci<\/p>\n<span class=\"ez-toc-title-toggle\"><a href=\"#\" class=\"ez-toc-pull-right ez-toc-btn ez-toc-btn-xs ez-toc-btn-default ez-toc-toggle\" aria-label=\"Prze\u0142\u0105cznik Spisu Tre\u015bci\"><span class=\"ez-toc-js-icon-con\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/span><\/a><\/span><\/div>\n<nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html\/#Przesady_wigilijne_w_tabeli_skad_sie_wziely_i_co_oznaczaly\" >Przes\u0105dy wigilijne w tabeli: sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y i co oznacza\u0142y<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html\/#Wigilia_2026_czwartek_24_grudnia_dzien_wolny_i_niedziele_handlowe\" >Wigilia 2026: czwartek 24 grudnia, dzie\u0144 wolny i niedziele handlowe<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html\/#Skad_sie_wziely_przesady_wigilijne_dusze_przodkow_urodzaj_i_chrzescijanstwo\" >Sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y przes\u0105dy wigilijne: dusze przodk\u00f3w, urodzaj i chrze\u015bcija\u0144stwo<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html\/#Jaka_Wigilia_taki_caly_rok_czego_nie_robic_24_grudnia\" >Jaka Wigilia, taki ca\u0142y rok: czego nie robi\u0107 24 grudnia<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html\/#Sianko_pod_obrusem_i_snopy_zboza_w_katach_izby\" >Sianko pod obrusem i snopy zbo\u017ca w k\u0105tach izby<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html\/#Puste_nakrycie_i_liczba_potraw_na_wigilijnym_stole\" >Puste nakrycie i liczba potraw na wigilijnym stole<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html\/#Oplatek_i_zyczenia_zwyczaj_znany_tylko_w_Polsce_i_na_Litwie\" >Op\u0142atek i \u017cyczenia: zwyczaj znany tylko w Polsce i na Litwie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html\/#Luska_karpia_mak_i_inne_potrawy_z_przesadem\" >\u0141uska karpia, mak i inne potrawy z przes\u0105dem<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html\/#Polnoc_w_Wigilie_mowiace_zwierzeta_i_pasterka\" >P\u00f3\u0142noc w Wigili\u0119: m\u00f3wi\u0105ce zwierz\u0119ta i pasterka<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-10\" href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html\/#Prezenty_pod_choinka_od_Gwiazdora_do_Mikolaja\" >Prezenty pod choink\u0105: od Gwiazdora do Miko\u0142aja<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-11\" href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html\/#Bizuteria_pod_choinke_i_na_Wigilie_co_wybrac\" >Bi\u017cuteria pod choink\u0119 i na Wigili\u0119: co wybra\u0107<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-12\" href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html\/#Jak_przygotowalismy_ten_wpis\" >Jak przygotowali\u015bmy ten wpis<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-13\" href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html\/#Bizuteria_pod_choinke_z_tego_wpisu\" >Bi\u017cuteria pod choink\u0119 z tego wpisu<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-14\" href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html\/#Najczestsze_pytania\" >Najcz\u0119stsze pytania<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-15\" href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html\/#Czego_nie_wolno_robic_w_Wigilie_wedlug_przesadow\" >Czego nie wolno robi\u0107 w Wigili\u0119 wed\u0142ug przes\u0105d\u00f3w?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-16\" href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html\/#Dlaczego_kladzie_sie_sianko_pod_obrus\" >Dlaczego k\u0142adzie si\u0119 sianko pod obrus?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-17\" href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html\/#Dla_kogo_jest_puste_miejsce_przy_wigilijnym_stole\" >Dla kogo jest puste miejsce przy wigilijnym stole?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-18\" href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html\/#Ile_potraw_powinno_byc_na_Wigilie\" >Ile potraw powinno by\u0107 na Wigili\u0119?<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-19\" href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html\/#Podsumowanie\" >Podsumowanie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-20\" href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html\/#Zrodla\" >\u0179r\u00f3d\u0142a<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n\n<div class=\"taliz-polecamy\" style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:14px;align-items:center;border:1px solid #eadfce;border-radius:10px;background:#fbf8f3;padding:12px;margin:16px 0\"><a href=\"https:\/\/taliz.pl\/4295-bransoletka-srebrna-pozlacana-turmalin-onyks-i-hematyt-ochrona-zycze-ci.html\" style=\"flex:0 0 96px\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/taliz.pl\/13986-medium_default\/bransoletka-srebrna-pozlacana-turmalin-onyks-i-hematyt-ochrona-zycze-ci.jpg\" alt=\"Poz\u0142acana bransoletka z czarnych koralik\u00f3w ze z\u0142otymi przek\u0142adkami i zapi\u0119ciem, na bia\u0142ym tle\" width=\"96\" height=\"96\" loading=\"eager\" style=\"display:block;width:96px;height:96px;object-fit:cover;border-radius:8px;margin:0\"><\/a><span style=\"flex:1 1 220px;display:block;margin:0;font-size:15px;line-height:1.45\"><strong>Pod choink\u0119:<\/strong> bransoletka srebro poz\u0142acane z turmalinem, onyksem i hematytem, 149 z\u0142, z karteczk\u0105 z gotowym \u017cyczeniem w cenie. Kamienie 3\u20134 mm, d\u0142ugo\u015b\u0107 16 cm z 5 cm przed\u0142u\u017cki.<br \/><a href=\"https:\/\/taliz.pl\/4295-bransoletka-srebrna-pozlacana-turmalin-onyks-i-hematyt-ochrona-zycze-ci.html\" style=\"display:inline-block;margin:8px 8px 0 0;padding:8px 14px;border-radius:6px;background:#3b3129;color:#fff;text-decoration:none;font-size:14px\">Zobacz w sklepie<\/a><a href=\"https:\/\/taliz.pl\/507-swieta-bozego-narodzenia\" style=\"display:inline-block;margin:8px 8px 0 0;padding:7px 13px;border-radius:6px;border:1px solid #3b3129;color:#3b3129;background:#fff;text-decoration:none;font-size:14px\">Bi\u017cuteria na \u015bwi\u0119ta w sklepie<\/a><span style=\"display:block;font-size:13px;color:#6b5e52;margin-top:6px\">Cena z 25.10.2026.<\/span><\/span><\/div>\n<h2 id=\"tabela\" style=\"scroll-margin-top:90px\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Przesady_wigilijne_w_tabeli_skad_sie_wziely_i_co_oznaczaly\"><\/span>Przes\u0105dy wigilijne w tabeli: sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y i co oznacza\u0142y<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>W tabeli zebrali\u015bmy zwyczaje, kt\u00f3re etnografowie i badacze kultury opisuj\u0105 najcz\u0119\u015bciej, wraz z ich pochodzeniem. Ka\u017cdy wiersz ma numer \u017ar\u00f3d\u0142a z listy na ko\u0144cu wpisu.<\/p>\n<p class=\"tabela-podpowiedz\" style=\"font-size:14px;margin:12px 0 4px\">Na telefonie przesu\u0144 tabel\u0119 w bok, je\u015bli nie widzisz wszystkich kolumn.<\/p>\n<div style=\"overflow-x:auto;-webkit-overflow-scrolling:touch;margin:16px 0\">\n<table style=\"width:100%;min-width:620px;border-collapse:collapse;font-size:15px\">\n<caption style=\"text-align:left;padding:4px 0;font-size:14px\">Najcz\u0119\u015bciej opisywane przes\u0105dy i zwyczaje wigilijne: pochodzenie i znaczenie w tradycji<\/caption>\n<thead>\n<tr style=\"background:#f5efe6\">\n<th style=\"text-align:left;padding:8px;border:1px solid #eadfce\">Przes\u0105d lub zwyczaj<\/th>\n<th style=\"text-align:left;padding:8px;border:1px solid #eadfce\">Sk\u0105d si\u0119 wzi\u0105\u0142<\/th>\n<th style=\"text-align:left;padding:8px;border:1px solid #eadfce\">Co oznacza\u0142<\/th>\n<th style=\"text-align:left;padding:8px;border:1px solid #eadfce\">\u0179r\u00f3d\u0142o<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">\u201eJaka Wigilia, taki ca\u0142y rok\u201d<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">ludowe powiedzenie z czas\u00f3w, gdy Wigilia otwiera\u0142a rok obrz\u0119dowy i rolniczy<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">dzie\u0144 prze\u017cywano tak, jak chciano prze\u017cy\u0107 ca\u0142y rok: w zgodzie, bez k\u0142\u00f3tni i bez po\u017cyczania pieni\u0119dzy<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">[3][5]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">Sianko pod obrusem<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">pami\u0105tka stajenki betlejemskiej<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">znak \u017c\u0142\u00f3bka; na Kielecczy\u017anie st\u00f3\u0142 za\u015bcielano siankiem pod lnianym obrusem<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">[4][6]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">Snopy zbo\u017ca w k\u0105tach izby<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">zwyczaj wsp\u00f3lny dawniej wszystkim warstwom (Gloger)<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">chleb i urodzaj na kolejny rok<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">[3][4]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">Dodatkowe nakrycie<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">dawniej dla zmar\u0142ych krewnych i dla go\u015bci z za\u015bwiat\u00f3w<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">dzi\u015b znak go\u015bcinno\u015bci dla niespodziewanego go\u015bcia<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">[4][5]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">Liczba potraw<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">tradycja dwunastu da\u0144; dawne opisy podaj\u0105 te\u017c zwyczaj liczby nieparzystej<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">dzi\u015b 12 potraw; w dawnych opisach 7 na wsi, 9 u szlachty, 11 u magnat\u00f3w<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">[3][9]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">Wsp\u00f3lne zako\u0144czenie wieczerzy<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">troska o rodzin\u0119 w nowym roku<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">nikt nie wstawa\u0142 od sto\u0142u przed ko\u0144cem, by za rok zasi\u0105\u015b\u0107 w tym samym gronie<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">[3]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">Op\u0142atek<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">zwyczaj chrze\u015bcija\u0144ski, poza Polsk\u0105 znany tylko na Litwie<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">\u017cyczenia wed\u0142ug starsze\u0144stwa; po kolacji op\u0142atek dla zwierz\u0105t<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">[3][4]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">\u0141uska karpia w portfelu<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">przekonanie opisane przez etnografk\u0119 z Muzeum Etnograficznego w Krakowie<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">\u0142uska mia\u0142a pomna\u017ca\u0107 pieni\u0105dze<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">[5]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">Mak na stole<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">ro\u015blina kojarzona ze \u015bmierci\u0105<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">\u0142\u0105czy\u0142 wigilijny st\u00f3\u0142 z za\u015bwiatami<\/td>\n<td style=\"padding:8px;border:1px solid #eadfce;vertical-align:top\">[5]<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<h2 id=\"wigilia-2026\" style=\"scroll-margin-top:90px\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wigilia_2026_czwartek_24_grudnia_dzien_wolny_i_niedziele_handlowe\"><\/span>Wigilia 2026: czwartek 24 grudnia, dzie\u0144 wolny i niedziele handlowe<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Wigilia Bo\u017cego Narodzenia 2026 wypada w czwartek 24 grudnia. Od 2025 roku jest ustawowo dniem wolnym od pracy, a ta sama ustawa pozwoli\u0142a na handel w trzy niedziele poprzedzaj\u0105ce Wigili\u0119 [8]. W 2026 roku s\u0105 to niedziele 6, 13 i 20 grudnia, wi\u0119c 20 grudnia to ostatnia niedziela zakup\u00f3w przed \u015bwi\u0119tami [8].<\/p>\n<p>Prezenty zamawiane w sieci warto kupi\u0107 z kilkudniowym zapasem, bo w grudniu przesy\u0142ek jest wi\u0119cej ni\u017c zwykle. Nasze zam\u00f3wienia wysy\u0142amy w ci\u0105gu 1\u20132 dni roboczych, a od 159 z\u0142 dostawa jest darmowa [2]. Ceny w tym wpisie dotycz\u0105 samej bi\u017cuterii, bez dostawy i pude\u0142ka.<\/p>\n<h2 id=\"skad-sie-wziely\" style=\"scroll-margin-top:90px\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Skad_sie_wziely_przesady_wigilijne_dusze_przodkow_urodzaj_i_chrzescijanstwo\"><\/span>Sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y przes\u0105dy wigilijne: dusze przodk\u00f3w, urodzaj i chrze\u015bcija\u0144stwo<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>S\u0142owo \u201ewigilia\u201d pochodzi od \u0142aci\u0144skiego \u201evigilia\u201d, czyli czuwanie [3]. Wed\u0142ug badaczy dawniej Wigilia otwiera\u0142a rok s\u0142oneczny, wegetacyjny i obrz\u0119dowy, a w ludowych obchodach zosta\u0142y \u015blady obrz\u0119d\u00f3w rolniczych, zadusznych i noworocznych [3]. Do XVIII wieku Bo\u017ce Narodzenie nazywano w Polsce Godami, czyli \u015bwi\u0119tem, w kt\u00f3rym stykaj\u0105 si\u0119 dwa lata [3].<\/p>\n<p>St\u0105d trzy \u017ar\u00f3d\u0142a wi\u0119kszo\u015bci przes\u0105d\u00f3w. Pierwsze to dusze przodk\u00f3w, kt\u00f3re w Wigili\u0119 mia\u0142y odwiedza\u0107 domy, drugie to troska o urodzaj i dostatek w nowym roku, trzecie to chrze\u015bcija\u0144skie znaczenia nadane starszym gestom [3][4]. Sama uroczysta wieczerza zyska\u0142a popularno\u015b\u0107 w XVIII wieku, a powszechna sta\u0142a si\u0119 dopiero w XX wieku [4].<\/p>\n<p>Choinka te\u017c nie jest bardzo stara. Przyw\u0119drowa\u0142a z Niemiec i pojawi\u0142a si\u0119 w polskich domach na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku, a wcze\u015bniej u powa\u0142y wieszano pod\u0142a\u017aniczk\u0119: czubek sosny lub jod\u0142y ozdobiony jab\u0142kami, orzechami, s\u0142omianymi gwiazdkami i op\u0142atkami [3].<\/p>\n<h2 id=\"czego-nie-robic\" style=\"scroll-margin-top:90px\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jaka_Wigilia_taki_caly_rok_czego_nie_robic_24_grudnia\"><\/span>Jaka Wigilia, taki ca\u0142y rok: czego nie robi\u0107 24 grudnia<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>\u201eJaka Wigilia, taki ca\u0142y rok\u201d to ludowe powiedzenie: dzie\u0144 prze\u017cywano tak, jak chciano prze\u017cy\u0107 ca\u0142y nast\u0119pny rok [3]. Dlatego wstawano wcze\u015bnie, \u017ceby mie\u0107 ch\u0119\u0107 do pracy przez kolejne miesi\u0105ce, i unikano k\u0142\u00f3tni [3][6]. Dorota Majkowska-Szajer z Muzeum Etnograficznego w Krakowie wymienia te\u017c, \u017ce tego dnia lepiej by\u0142o nie chorowa\u0107 i nie po\u017cycza\u0107 pieni\u0119dzy [5].<\/p>\n<p>Ze wzgl\u0119du na dusze przodk\u00f3w zakazane by\u0142y g\u0142o\u015bne rozmowy, a z czynno\u015bci takich jak szycie, prz\u0119dzenie, zamiatanie czy ci\u0119cie sieczki rezygnowano, \u201eaby nie zrani\u0107 \u017cadnej duszy\u201d [3]. Otwierano drzwi do sieni i zamki, a zanim kto\u015b usiad\u0142, dmucha\u0142 na \u0142aw\u0119 ze s\u0142owami \u201eposu\u0144 si\u0119, duszyczko\u201d [3].<\/p>\n<h2 id=\"sianko\" style=\"scroll-margin-top:90px\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Sianko_pod_obrusem_i_snopy_zboza_w_katach_izby\"><\/span>Sianko pod obrusem i snopy zbo\u017ca w k\u0105tach izby<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Sianko k\u0142adzie si\u0119 pod obrus na pami\u0105tk\u0119 stajenki betlejemskiej i \u017c\u0142\u00f3bka [4]. Na Kielecczy\u017anie, jak opisuje Leszek Gawlik z Muzeum Wsi Kieleckiej, st\u00f3\u0142 najpierw za\u015bcielano siankiem, a potem obrusem z niebielonego p\u0142\u00f3tna lnianego i cz\u0119sto oplatano go \u0142a\u0144cuchem, \u017ceby jedzenia nie zabrak\u0142o przez 12 miesi\u0119cy [6].<\/p>\n<p>W rogach izby stawiano snopy zbo\u017ca, a Zygmunt Gloger pisa\u0142, \u017ce jeszcze w pierwszej po\u0142owie XIX wieku nie siadano bez nich do wieczerzy [3]. Po kolacji ze s\u0142omy kr\u0119cono powr\u00f3s\u0142a i obwi\u0105zywano nimi drzewa owocowe, \u017ceby lepiej rodzi\u0142y [3]. Na Kielecczy\u017anie drzewu najpierw gro\u017cono siekier\u0105, \u017ce zostanie \u015bci\u0119te, a dopiero potem je obwi\u0105zywano [6].<\/p>\n<h2 id=\"puste-nakrycie\" style=\"scroll-margin-top:90px\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Puste_nakrycie_i_liczba_potraw_na_wigilijnym_stole\"><\/span>Puste nakrycie i liczba potraw na wigilijnym stole<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Dodatkowe nakrycie stawiano dawniej dla cz\u0142onk\u00f3w rodziny zmar\u0142ych w mijaj\u0105cym roku i dla go\u015bcia, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 przyj\u015b\u0107 niespodziewanie [4]. Dorota Majkowska-Szajer zwraca uwag\u0119, \u017ce dzi\u015b odczytujemy je jako gest wobec w\u0119drowca, ale pierwotnie by\u0142o ono dla go\u015bci z za\u015bwiat\u00f3w [5]. Z tego samego powodu dawniej nie sprz\u0105tano resztek ze sto\u0142u do rana [3].<\/p>\n<p>Zgodnie z tradycj\u0105 na wigilijnym stole powinno by\u0107 dwana\u015bcie da\u0144, a ka\u017cdy przy stole pr\u00f3buje ka\u017cdego z nich [9]. Dawne opisy podaj\u0105 te\u017c zwyczaj nieparzystej liczby potraw, zale\u017cnej od zamo\u017cno\u015bci domu: na wsi siedem, u szlachty dziewi\u0119\u0107, u magnat\u00f3w jedena\u015bcie [3]. Ka\u017cdego dania pr\u00f3bowano z szacunku dla p\u0142od\u00f3w ziemi [3]. Nikt nie wstawa\u0142 od sto\u0142u przed ko\u0144cem wieczerzy, \u017ceby za rok zasi\u0105\u015b\u0107 do Wigilii w takim samym lub wi\u0119kszym gronie [3].<\/p>\n<h2 id=\"oplatek\" style=\"scroll-margin-top:90px\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Oplatek_i_zyczenia_zwyczaj_znany_tylko_w_Polsce_i_na_Litwie\"><\/span>Op\u0142atek i \u017cyczenia: zwyczaj znany tylko w Polsce i na Litwie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Wieczerz\u0119 zaczynano, gdy na niebie pojawi\u0142a si\u0119 pierwsza gwiazda [4]. Gospodarz odmawia\u0142 modlitw\u0119 i wed\u0142ug starsze\u0144stwa dzieli\u0142 si\u0119 op\u0142atkiem, sk\u0142adaj\u0105c \u017cyczenia, a potem robili to wszyscy przy stole [3]. \u0141amanie si\u0119 op\u0142atkiem jest nieznane poza Polsk\u0105 i Litw\u0105 [4]. Po kolacji gospodarze zanosili kawa\u0142ki kolorowego op\u0142atka zwierz\u0119tom w zagrodzie [3].<\/p>\n<p>\u017byczenia przy op\u0142atku mo\u017cna przed\u0142u\u017cy\u0107 prezentem. Je\u015bli chcesz, \u017ceby \u017cyczenie z wigilijnego sto\u0142u zosta\u0142o na d\u0142u\u017cej, si\u0119gnij po bransoletk\u0119 z turmalinem, onyksem i hematytem z boksu na pocz\u0105tku wpisu: srebro poz\u0142acane, kamienie 3\u20134 mm, d\u0142ugo\u015b\u0107 16 cm z 5 cm przed\u0142u\u017cki i zapi\u0119cie federing, czyli okr\u0105g\u0142e zapi\u0119cie ze spr\u0119\u017cynk\u0105 [1]. Do ka\u017cdej bransoletki z tej serii do\u0142\u0105czamy w cenie karteczk\u0119 z gotowym \u017cyczeniem, kt\u00f3rego tre\u015b\u0107 podaje karta produktu [1]. W\u0142asne s\u0142owa mo\u017cesz dopisa\u0107 osobno, na przyk\u0142ad w kartce \u015bwi\u0105tecznej, a pomys\u0142y, czego \u017cyczy\u0107 bliskim, zebrali\u015bmy we wpisie <a href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/czego-zyczyc-bliskim-bransoletka-z-zyczeniem.html\">czego \u017cyczy\u0107 bliskim<\/a>.<\/p>\n<p>Dla kogo\u015b, kto nosi ziele\u0144 albo z\u0142oto, mamy <a href=\"https:\/\/taliz.pl\/4293-bransoletka-srebrna-pozlacana-jadeit-awenturyn-i-cytryn-szczescie-zycze-ci.html\">poz\u0142acan\u0105 bransoletk\u0119 z jadeitem, awenturynem i cytrynem<\/a> z kamieniami 2\u20134 mm, za 149 z\u0142 [1]. Gdy wolisz bransoletk\u0119 na sznurku, jest <a href=\"https:\/\/taliz.pl\/4294-bransoletka-na-sznurku-jadeit-awenturyn-i-cytryn-szczescie-zycze-ci.html\">wersja z tymi samymi kamieniami na sznurku<\/a>: wi\u0105zana, regulowana od 16 do 26 cm, 129 z\u0142 [1]. Pozosta\u0142e modele z karteczk\u0105 s\u0105 w kategorii <a href=\"https:\/\/taliz.pl\/610-zycze-ci\">bransoletki z \u017cyczeniem<\/a>.<\/p>\n<h2 id=\"luska-karpia\" style=\"scroll-margin-top:90px\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Luska_karpia_mak_i_inne_potrawy_z_przesadem\"><\/span>\u0141uska karpia, mak i inne potrawy z przes\u0105dem<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>\u0141usk\u0119 karpia wk\u0142ada si\u0119 do portfela, a Dorota Majkowska-Szajer opisuje ten zwyczaj s\u0142owami: \u201e\u0141uska karpia, \u017ceby namna\u017ca\u0107 pieni\u0105dze\u201d [5]. Sam karp, jak dodaje, nie jest bardzo dawn\u0105 potraw\u0105 wigilijn\u0105: upowszechni\u0142 si\u0119 w Polsce w epoce Gierka [5]. Kiedy narodzi\u0142 si\u0119 zwyczaj z \u0142usk\u0105, przywo\u0142ane \u017ar\u00f3d\u0142a nie podaj\u0105. Dawniej do potraw wigilijnych u\u017cywano raczej rzeczy drobnych i trudnych do policzenia, jak kasza, mak, b\u00f3b i groch, co mia\u0142o zapewni\u0107 dostatek [3].<\/p>\n<p>Mak kojarzono ze \u015bmierci\u0105, a jego obecno\u015b\u0107 na stole Dorota Majkowska-Szajer t\u0142umaczy jako \u201ewej\u015bcie w za\u015bwiaty\u201d [5]. Przy kapu\u015bcie chwytano si\u0119 za g\u0142owy, \u017ceby uros\u0142a dorodna, a przy kaszy jaglanej mierzwiono sobie w\u0142osy, \u017ceby wr\u00f3ble nie siada\u0142y w prosie [3]. Na Podhalu wynoszono smako\u0142yki ze sto\u0142u i przywo\u0142ywano wilka, \u017ceby przez ca\u0142y rok trzyma\u0142 si\u0119 z daleka od domu [5].<\/p>\n<h2 id=\"polnoc\" style=\"scroll-margin-top:90px\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Polnoc_w_Wigilie_mowiace_zwierzeta_i_pasterka\"><\/span>P\u00f3\u0142noc w Wigili\u0119: m\u00f3wi\u0105ce zwierz\u0119ta i pasterka<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Wierzono, \u017ce o p\u00f3\u0142nocy, gdy rodzi si\u0119 Syn Bo\u017cy, w przyrodzie dziej\u0105 si\u0119 cuda: kwiaty na moment rozkwitaj\u0105 pod \u015bniegiem, a zwierz\u0119ta m\u00f3wi\u0105 ludzkim g\u0142osem [3]. Oskar Kolberg w tomie \u201eRadomskie\u201d spisa\u0142 relacj\u0119 podr\u00f3\u017cnika Jana Nepomucena Ch\u0105dzy\u0144skiego z pasterki w Glinianach [6]. Zebrani w ko\u015bciele ch\u0142opi na\u015bladowali tam g\u0142osy sikorki, wr\u00f3bla, wrony i wilka, a\u017c do wej\u015bcia kap\u0142ana [6].<\/p>\n<h2 id=\"prezenty\" style=\"scroll-margin-top:90px\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Prezenty_pod_choinka_od_Gwiazdora_do_Mikolaja\"><\/span>Prezenty pod choink\u0105: od Gwiazdora do Miko\u0142aja<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Na Pomorzu i w Wielkopolsce, na terenach dawnego zaboru pruskiego, g\u0142\u00f3wn\u0105 postaci\u0105 zespo\u0142u kol\u0119dnik\u00f3w by\u0142 Gwiazdor [7]. Bartosz Stachowiak z Kaszubskiego Parku Etnograficznego we Wdzydzach opisuje, \u017ce Gwiazdor sprawdza\u0142, czy dzieci znaj\u0105 pacierz, i rozdawa\u0142 cukierki, jab\u0142ka, pierniki lub orzechy, a rodzice po cichu przekazywali mu drobne podarki, na przyk\u0142ad we\u0142niane skarpety albo drewniane zabawki [7]. W ostatnich dziesi\u0119cioleciach jego rol\u0119 przej\u0105\u0142 \u015bwi\u0119ty Miko\u0142aj, a dzi\u015b prezenty k\u0142adzie si\u0119 pod choink\u0105 lub dzieciom wr\u0119cza je Miko\u0142aj [4][7].<\/p>\n<p>Dzi\u015b pod choink\u0119 trafiaj\u0105 te\u017c prezenty dla doros\u0142ych, a przy bi\u017cuterii najwi\u0119cej w\u0105tpliwo\u015bci budzi rozmiar. Je\u015bli nie znasz obwodu nadgarstka, a ta osoba nosi naszyjniki, wybierz naszyjnik; przy bransoletce zapytaj domownik\u00f3w o model, kt\u00f3ry ju\u017c nosi. Pomys\u0142y wed\u0142ug osoby i bud\u017cetu zebrali\u015bmy w rankingu <a href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/bransoletki-idealne-na-prezent-swiateczny-sprawdz-co-sprawi-radosc-bliskim.html\">prezent na \u015bwi\u0119ta<\/a>.<\/p>\n<h2 id=\"bizuteria-pod-choinke\" style=\"scroll-margin-top:90px\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Bizuteria_pod_choinke_i_na_Wigilie_co_wybrac\"><\/span>Bi\u017cuteria pod choink\u0119 i na Wigili\u0119: co wybra\u0107<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>M\u0119\u017cczy\u017anie, kt\u00f3ry lubi wi\u0119ksze kamienie, podaruj <a href=\"https:\/\/taliz.pl\/4280-bransoletka-na-gumce-granat-turmalin-i-onyks-milosc-zycze-ci.html\">bransoletk\u0119 na gumce z granatem, turmalinem i onyksem<\/a>: kamienie 6\u20138 mm, d\u0142ugo\u015b\u0107 19 cm, karteczka z \u017cyczeniem w cenie, 139 z\u0142 [1]. Gumki nie mierz po rozci\u0105gni\u0119ciu, tylko por\u00f3wnaj z bransoletk\u0105, kt\u00f3r\u0105 ta osoba ju\u017c nosi. Wi\u0119cej modeli dla pan\u00f3w por\u00f3wnujemy w rankingu <a href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/prezent-dla-meza-na-swieta.html\">prezent dla ch\u0142opaka i m\u0119\u017ca na \u015bwi\u0119ta<\/a>.<\/p>\n<p>Parze, kt\u00f3ra sp\u0119dza Wigili\u0119 razem, pasuj\u0105 <a href=\"https:\/\/taliz.pl\/4014-bransoletki-dla-par-turmalin-granat-i-hematyt-milosc-ona-i-on.html\">bransoletki dla pary z turmalinem, granatem i hematytem<\/a> za 220,99 z\u0142: cie\u0144sza ma kamienie 3\u20134 mm, grubsza 6\u20138 mm [1]. Ciemniejszy wariant to <a href=\"https:\/\/taliz.pl\/3766-bransoletki-dla-par-onyks-granat-i-hematyt-milosc-ona-i-on.html\">bransoletki dla pary z onyksem, granatem i hematytem<\/a> za 239,99 z\u0142, z kamieniami 3\u20138 mm [1]. Karty obu zestaw\u00f3w nie podaj\u0105 d\u0142ugo\u015bci, wi\u0119c przed zam\u00f3wieniem napisz na biuro@taliz.pl, a inne zestawy dla dwojga opisujemy we wpisie <a href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/prezent-dla-pary-bransoletki-dla-niej-i-dla-niego.html\">prezent dla pary<\/a> [1][2].<\/p>\n<p>Na sam\u0105 Wigili\u0119, do czerwieni i bieli, polecamy <a href=\"https:\/\/taliz.pl\/3952-komplet-bizuterii-srebro-pozlacane-bransoletka-i-naszyjnik-stella.html\">komplet srebro poz\u0142acane z granatem, cytrynem i hematytem<\/a>: naszyjnik i bransoletka z kamieniami 2\u20136 mm, obie cz\u0119\u015bci na federingu, 320,99 z\u0142 [1]. Karta kompletu nie podaje d\u0142ugo\u015bci, wi\u0119c przed zam\u00f3wieniem zapytaj o nie na biuro@taliz.pl [1][2]. Inne pary naszyjnika i bransoletki zestawiamy w rankingu <a href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/zestaw-bizuterii-z-kamieniami.html\">zestaw bi\u017cuterii z kamieniami<\/a>.<\/p>\n<p>Do m\u0119skiej koszuli na kolacj\u0119 dobierz <a href=\"https:\/\/taliz.pl\/3992-komplet-bizuterii-srebro-bransoletka-i-naszyjnik-jego-styl.html\">komplet m\u0119ski ze srebra z tygrysim okiem, law\u0105 wulkaniczn\u0105 i turmalinem<\/a>: kamienie 4\u20136 mm, bransoletka wi\u0105zana, naszyjnik na karabi\u0144czyku, czyli zapi\u0119ciu z ruchomym j\u0119zyczkiem, 270,99 z\u0142 [1]. Co za\u0142o\u017cy\u0107 do swetra, sukienki i koszuli na Wigili\u0119, opisujemy w poradniku <a href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/bizuteria-na-swieta.html\">bi\u017cuteria na \u015bwi\u0119ta<\/a>, a prezenty dla pa\u0144 we wpisie <a href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/prezent-na-swieta-dla-kobiety.html\">prezenty \u015bwi\u0105teczne dla kobiet<\/a>.<\/p>\n<div class=\"taliz-galeria\" style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:12px;align-items:stretch;margin:0 0 1.5em\">\n<figure class=\"taliz-galeria-el\" style=\"flex:1 1 30%;min-width:140px;max-width:calc(50% - 6px);margin:0;border:1px solid #eadfce;border-radius:10px;background:#fbf8f3;padding:8px;box-sizing:border-box\"><a href=\"https:\/\/taliz.pl\/3952-komplet-bizuterii-srebro-pozlacane-bransoletka-i-naszyjnik-stella.html\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/taliz.pl\/11653-large_default\/komplet-bizuterii-srebro-pozlacane-bransoletka-i-naszyjnik-stella.jpg\" alt=\"Kobieta w bia\u0142ej marynarce przy choince z naszyjnikiem i bransoletk\u0105 z bordowych i miodowych koralik\u00f3w\" width=\"800\" height=\"800\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:100%;height:auto;aspect-ratio:4\/5;object-fit:cover;border-radius:8px;margin:0\"><\/a><figcaption style=\"font-size:14px;line-height:1.4;margin-top:8px\"><strong style=\"display:block;margin-bottom:2px\">Na Wigili\u0119<\/strong>Na zdj\u0119ciu: <a href=\"https:\/\/taliz.pl\/3952-komplet-bizuterii-srebro-pozlacane-bransoletka-i-naszyjnik-stella.html\">komplet z granatem, cytrynem i hematytem<\/a>, 320,99 z\u0142.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"taliz-galeria-el\" style=\"flex:1 1 30%;min-width:140px;max-width:calc(50% - 6px);margin:0;border:1px solid #eadfce;border-radius:10px;background:#fbf8f3;padding:8px;box-sizing:border-box\"><a href=\"https:\/\/taliz.pl\/3992-komplet-bizuterii-srebro-bransoletka-i-naszyjnik-jego-styl.html\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/taliz.pl\/11878-large_default\/komplet-bizuterii-srebro-bransoletka-i-naszyjnik-jego-styl.jpg\" alt=\"M\u0119\u017cczyzna w bia\u0142ej koszuli przy \u015bwi\u0105tecznych \u015bwiate\u0142kach z naszyjnikiem i bransoletk\u0105 z br\u0105zowych i czarnych koralik\u00f3w\" width=\"800\" height=\"800\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:100%;height:auto;aspect-ratio:4\/5;object-fit:cover;border-radius:8px;margin:0\"><\/a><figcaption style=\"font-size:14px;line-height:1.4;margin-top:8px\"><strong style=\"display:block;margin-bottom:2px\">Dla niego<\/strong>Na zdj\u0119ciu: <a href=\"https:\/\/taliz.pl\/3992-komplet-bizuterii-srebro-bransoletka-i-naszyjnik-jego-styl.html\">komplet m\u0119ski z tygrysim okiem, law\u0105 i turmalinem<\/a>, 270,99 z\u0142.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"taliz-galeria-el\" style=\"flex:1 1 30%;min-width:140px;max-width:calc(50% - 6px);margin:0;border:1px solid #eadfce;border-radius:10px;background:#fbf8f3;padding:8px;box-sizing:border-box\"><a href=\"https:\/\/taliz.pl\/4014-bransoletki-dla-par-turmalin-granat-i-hematyt-milosc-ona-i-on.html\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/taliz.pl\/11951-large_default\/bransoletki-dla-par-turmalin-granat-i-hematyt-milosc-ona-i-on.jpg\" alt=\"Splecione d\u0142onie kobiety i m\u0119\u017cczyzny w swetrach, oboje w bransoletkach z bordowych i czarnych koralik\u00f3w\" width=\"800\" height=\"800\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:100%;height:auto;aspect-ratio:4\/5;object-fit:cover;border-radius:8px;margin:0\"><\/a><figcaption style=\"font-size:14px;line-height:1.4;margin-top:8px\"><strong style=\"display:block;margin-bottom:2px\">Dla dwojga<\/strong>Na zdj\u0119ciu: <a href=\"https:\/\/taliz.pl\/4014-bransoletki-dla-par-turmalin-granat-i-hematyt-milosc-ona-i-on.html\">bransoletki dla pary z turmalinem i granatem<\/a>, 220,99 z\u0142.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"taliz-galeria-el\" style=\"flex:1 1 30%;min-width:140px;max-width:calc(50% - 6px);margin:0;border:1px solid #eadfce;border-radius:10px;background:#fbf8f3;padding:8px;box-sizing:border-box\"><a href=\"https:\/\/taliz.pl\/4295-bransoletka-srebrna-pozlacana-turmalin-onyks-i-hematyt-ochrona-zycze-ci.html\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/taliz.pl\/14168-large_default\/bransoletka-srebrna-pozlacana-turmalin-onyks-i-hematyt-ochrona-zycze-ci.jpg\" alt=\"Poz\u0142acana bransoletka z czarnych koralik\u00f3w ze z\u0142otymi przek\u0142adkami na okr\u0105g\u0142ej podstawce, obok drobne bia\u0142e kwiaty\" width=\"800\" height=\"800\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:100%;height:auto;aspect-ratio:4\/5;object-fit:cover;border-radius:8px;margin:0\"><\/a><figcaption style=\"font-size:14px;line-height:1.4;margin-top:8px\"><strong style=\"display:block;margin-bottom:2px\">Czer\u0144 i z\u0142oto<\/strong>Na zdj\u0119ciu: <a href=\"https:\/\/taliz.pl\/4295-bransoletka-srebrna-pozlacana-turmalin-onyks-i-hematyt-ochrona-zycze-ci.html\">bransoletka z turmalinem, onyksem i hematytem<\/a>, 149 z\u0142.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"taliz-galeria-el\" style=\"flex:1 1 30%;min-width:140px;max-width:calc(50% - 6px);margin:0;border:1px solid #eadfce;border-radius:10px;background:#fbf8f3;padding:8px;box-sizing:border-box\"><a href=\"https:\/\/taliz.pl\/4293-bransoletka-srebrna-pozlacana-jadeit-awenturyn-i-cytryn-szczescie-zycze-ci.html\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/taliz.pl\/14170-large_default\/bransoletka-srebrna-pozlacana-jadeit-awenturyn-i-cytryn-szczescie-zycze-ci.jpg\" alt=\"Poz\u0142acana bransoletka z zielonych, przezroczystych i miodowych koralik\u00f3w na jasnym kamieniu i satynie\" width=\"800\" height=\"800\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:100%;height:auto;aspect-ratio:4\/5;object-fit:cover;border-radius:8px;margin:0\"><\/a><figcaption style=\"font-size:14px;line-height:1.4;margin-top:8px\"><strong style=\"display:block;margin-bottom:2px\">Ziele\u0144 i z\u0142oto<\/strong>Na zdj\u0119ciu: <a href=\"https:\/\/taliz.pl\/4293-bransoletka-srebrna-pozlacana-jadeit-awenturyn-i-cytryn-szczescie-zycze-ci.html\">bransoletka z jadeitem, awenturynem i cytrynem<\/a>, 149 z\u0142.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"taliz-galeria-el\" style=\"flex:1 1 30%;min-width:140px;max-width:calc(50% - 6px);margin:0;border:1px solid #eadfce;border-radius:10px;background:#fbf8f3;padding:8px;box-sizing:border-box\"><a href=\"https:\/\/taliz.pl\/4294-bransoletka-na-sznurku-jadeit-awenturyn-i-cytryn-szczescie-zycze-ci.html\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/taliz.pl\/14169-large_default\/bransoletka-na-sznurku-jadeit-awenturyn-i-cytryn-szczescie-zycze-ci.jpg\" alt=\"Bransoletka na jasnym sznurku z zielonych i miodowych koralik\u00f3w na jasnym kamieniu i satynie\" width=\"800\" height=\"800\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:100%;height:auto;aspect-ratio:4\/5;object-fit:cover;border-radius:8px;margin:0\"><\/a><figcaption style=\"font-size:14px;line-height:1.4;margin-top:8px\"><strong style=\"display:block;margin-bottom:2px\">Na sznurku<\/strong>Na zdj\u0119ciu: <a href=\"https:\/\/taliz.pl\/4294-bransoletka-na-sznurku-jadeit-awenturyn-i-cytryn-szczescie-zycze-ci.html\">bransoletka na sznurku z jadeitem, awenturynem i cytrynem<\/a>, 129 z\u0142.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<p style=\"display:block;font-size:13px;color:#6b5e52;margin-top:6px;margin-bottom:20px\">Zdj\u0119cia pochodz\u0105 z galerii produkt\u00f3w w naszym sklepie. Ceny z 25.10.2026; aktualna cena i dost\u0119pno\u015b\u0107 s\u0105 na karcie produktu.<\/p>\n<h2 id=\"jak-przygotowalismy\" style=\"scroll-margin-top:90px\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jak_przygotowalismy_ten_wpis\"><\/span>Jak przygotowali\u015bmy ten wpis<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Przes\u0105dy i ich pochodzenie opisali\u015bmy na podstawie wypowiedzi etnograf\u00f3w i badaczy kultury: z Muzeum Etnograficznego w Krakowie, Muzeum Wsi Kieleckiej, Kaszubskiego Parku Etnograficznego we Wdzydzach i UKSW, a tak\u017ce na podstawie Glogera i Kolberga przywo\u0142anych w tych materia\u0142ach, oraz na opisie tradycji wigilijnej PAP [3][4][5][6][7][9]. Daty na 2026 rok sprawdzili\u015bmy w tek\u015bcie ustawy [8]. Bi\u017cuterii nie wi\u0105\u017cemy z przes\u0105dami: to prezent pod choink\u0119 i ozdoba na wiecz\u00f3r, a kamienie, ich wielko\u015b\u0107, materia\u0142, d\u0142ugo\u015b\u0107 i cen\u0119 przepisali\u015bmy z kart produkt\u00f3w z 25.10.2026 [1].<\/p>\n<p>Bi\u017cuteri\u0119 pakujemy w woreczek jubilerski z karteczk\u0105 ze spisem kamieni, pude\u0142ko prezentowe dokupujesz osobno, a na zwrot masz 14 dni [2].<\/p>\n<h3 id=\"bizuteria-z-wpisu\" style=\"scroll-margin-top:90px\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Bizuteria_pod_choinke_z_tego_wpisu\"><\/span>Bi\u017cuteria pod choink\u0119 z tego wpisu<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<div class=\"taliz-produkty\" style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:12px;margin:0 0 1.5em\">\n<div style=\"display:flex;gap:12px;flex-grow:1;flex-basis:calc((560px - 100%) * 999)\"><a href=\"https:\/\/taliz.pl\/4295-bransoletka-srebrna-pozlacana-turmalin-onyks-i-hematyt-ochrona-zycze-ci.html\" style=\"flex:1 1 0;min-width:0;max-width:calc(50% - 6px);display:block;text-decoration:none;color:inherit;border:1px solid #eadfce;border-radius:10px;overflow:hidden;background:#fff\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/taliz.pl\/13986-medium_default\/bransoletka-srebrna-pozlacana-turmalin-onyks-i-hematyt-ochrona-zycze-ci.jpg\" alt=\"Poz\u0142acana bransoletka z czarnych koralik\u00f3w ze z\u0142otymi przek\u0142adkami i zapi\u0119ciem, na bia\u0142ym tle\" width=\"452\" height=\"452\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:100%;height:auto;aspect-ratio:1\/1;object-fit:contain;background:#fff;margin:0\"><span style=\"display:block;padding:8px 10px;font-size:14px;line-height:1.35\">Bransoletka z turmalinem, onyksem i hematytem, 149 z\u0142<\/span><\/a><a href=\"https:\/\/taliz.pl\/4293-bransoletka-srebrna-pozlacana-jadeit-awenturyn-i-cytryn-szczescie-zycze-ci.html\" style=\"flex:1 1 0;min-width:0;max-width:calc(50% - 6px);display:block;text-decoration:none;color:inherit;border:1px solid #eadfce;border-radius:10px;overflow:hidden;background:#fff\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/taliz.pl\/13982-medium_default\/bransoletka-srebrna-pozlacana-jadeit-awenturyn-i-cytryn-szczescie-zycze-ci.jpg\" alt=\"Poz\u0142acana bransoletka z zielonych, jasnych i miodowych koralik\u00f3w, na bia\u0142ym tle\" width=\"452\" height=\"452\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:100%;height:auto;aspect-ratio:1\/1;object-fit:contain;background:#fff;margin:0\"><span style=\"display:block;padding:8px 10px;font-size:14px;line-height:1.35\">Bransoletka z jadeitem, awenturynem i cytrynem, 149 z\u0142<\/span><\/a><\/div>\n<div style=\"display:flex;gap:12px;flex-grow:1;flex-basis:calc((560px - 100%) * 999)\"><a href=\"https:\/\/taliz.pl\/4294-bransoletka-na-sznurku-jadeit-awenturyn-i-cytryn-szczescie-zycze-ci.html\" style=\"flex:1 1 0;min-width:0;max-width:calc(50% - 6px);display:block;text-decoration:none;color:inherit;border:1px solid #eadfce;border-radius:10px;overflow:hidden;background:#fff\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/taliz.pl\/13984-medium_default\/bransoletka-na-sznurku-jadeit-awenturyn-i-cytryn-szczescie-zycze-ci.jpg\" alt=\"Bransoletka na jasnym sznurku z zielonych i miodowych koralik\u00f3w, na bia\u0142ym tle\" width=\"452\" height=\"452\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:100%;height:auto;aspect-ratio:1\/1;object-fit:contain;background:#fff;margin:0\"><span style=\"display:block;padding:8px 10px;font-size:14px;line-height:1.35\">Bransoletka na sznurku z jadeitem, 129 z\u0142<\/span><\/a><a href=\"https:\/\/taliz.pl\/4280-bransoletka-na-gumce-granat-turmalin-i-onyks-milosc-zycze-ci.html\" style=\"flex:1 1 0;min-width:0;max-width:calc(50% - 6px);display:block;text-decoration:none;color:inherit;border:1px solid #eadfce;border-radius:10px;overflow:hidden;background:#fff\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/taliz.pl\/13957-medium_default\/bransoletka-na-gumce-granat-turmalin-i-onyks-milosc-zycze-ci.jpg\" alt=\"M\u0119ska bransoletka z bordowych, czarnych i szarych koralik\u00f3w na gumce, na bia\u0142ym tle\" width=\"452\" height=\"452\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:100%;height:auto;aspect-ratio:1\/1;object-fit:contain;background:#fff;margin:0\"><span style=\"display:block;padding:8px 10px;font-size:14px;line-height:1.35\">M\u0119ska bransoletka z granatem i onyksem, 139 z\u0142<\/span><\/a><\/div>\n<div style=\"display:flex;gap:12px;flex-grow:1;flex-basis:calc((560px - 100%) * 999)\"><a href=\"https:\/\/taliz.pl\/4014-bransoletki-dla-par-turmalin-granat-i-hematyt-milosc-ona-i-on.html\" style=\"flex:1 1 0;min-width:0;max-width:calc(50% - 6px);display:block;text-decoration:none;color:inherit;border:1px solid #eadfce;border-radius:10px;overflow:hidden;background:#fff\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/taliz.pl\/11951-medium_default\/bransoletki-dla-par-turmalin-granat-i-hematyt-milosc-ona-i-on.jpg\" alt=\"Dwie bransoletki z bordowych i czarnych koralik\u00f3w, cie\u0144sza i grubsza, dla niej i dla niego\" width=\"452\" height=\"452\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:100%;height:auto;aspect-ratio:1\/1;object-fit:contain;background:#fff;margin:0\"><span style=\"display:block;padding:8px 10px;font-size:14px;line-height:1.35\">Bransoletki dla pary z turmalinem i granatem, 220,99 z\u0142<\/span><\/a><a href=\"https:\/\/taliz.pl\/3766-bransoletki-dla-par-onyks-granat-i-hematyt-milosc-ona-i-on.html\" style=\"flex:1 1 0;min-width:0;max-width:calc(50% - 6px);display:block;text-decoration:none;color:inherit;border:1px solid #eadfce;border-radius:10px;overflow:hidden;background:#fff\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/taliz.pl\/12158-medium_default\/bransoletki-dla-par-onyks-granat-i-hematyt-milosc-ona-i-on.jpg\" alt=\"Dwie bransoletki z czarnych i bordowych koralik\u00f3w dla niej i dla niego\" width=\"452\" height=\"452\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:100%;height:auto;aspect-ratio:1\/1;object-fit:contain;background:#fff;margin:0\"><span style=\"display:block;padding:8px 10px;font-size:14px;line-height:1.35\">Bransoletki dla pary z onyksem i granatem, 239,99 z\u0142<\/span><\/a><\/div>\n<div style=\"display:flex;gap:12px;flex-grow:1;flex-basis:calc((560px - 100%) * 999)\"><a href=\"https:\/\/taliz.pl\/3952-komplet-bizuterii-srebro-pozlacane-bransoletka-i-naszyjnik-stella.html\" style=\"flex:1 1 0;min-width:0;max-width:calc(50% - 6px);display:block;text-decoration:none;color:inherit;border:1px solid #eadfce;border-radius:10px;overflow:hidden;background:#fff\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/taliz.pl\/11653-medium_default\/komplet-bizuterii-srebro-pozlacane-bransoletka-i-naszyjnik-stella.jpg\" alt=\"Naszyjnik i bransoletka z bordowych i miodowych koralik\u00f3w ze z\u0142otymi elementami\" width=\"452\" height=\"452\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:100%;height:auto;aspect-ratio:1\/1;object-fit:contain;background:#fff;margin:0\"><span style=\"display:block;padding:8px 10px;font-size:14px;line-height:1.35\">Komplet z granatem, cytrynem i hematytem, 320,99 z\u0142<\/span><\/a><a href=\"https:\/\/taliz.pl\/3992-komplet-bizuterii-srebro-bransoletka-i-naszyjnik-jego-styl.html\" style=\"flex:1 1 0;min-width:0;max-width:calc(50% - 6px);display:block;text-decoration:none;color:inherit;border:1px solid #eadfce;border-radius:10px;overflow:hidden;background:#fff\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/taliz.pl\/11878-medium_default\/komplet-bizuterii-srebro-bransoletka-i-naszyjnik-jego-styl.jpg\" alt=\"M\u0119ski naszyjnik i bransoletka z br\u0105zowych i czarnych koralik\u00f3w\" width=\"452\" height=\"452\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:100%;height:auto;aspect-ratio:1\/1;object-fit:contain;background:#fff;margin:0\"><span style=\"display:block;padding:8px 10px;font-size:14px;line-height:1.35\">Komplet m\u0119ski z tygrysim okiem, 270,99 z\u0142<\/span><\/a><\/div>\n<\/div>\n<p style=\"display:block;font-size:13px;color:#6b5e52;margin-top:6px;margin-bottom:20px\">Ceny z 25.10.2026; aktualna cena i dost\u0119pno\u015b\u0107 s\u0105 na karcie produktu.<\/p>\n<div class=\"faq-section\">\n<h2 id=\"faq\" style=\"scroll-margin-top:90px\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Najczestsze_pytania\"><\/span>Najcz\u0119stsze pytania<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Czego_nie_wolno_robic_w_Wigilie_wedlug_przesadow\"><\/span>Czego nie wolno robi\u0107 w Wigili\u0119 wed\u0142ug przes\u0105d\u00f3w?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Wed\u0142ug dawnych wierze\u0144 w Wigili\u0119 nie nale\u017ca\u0142o si\u0119 k\u0142\u00f3ci\u0107, po\u017cycza\u0107 pieni\u0119dzy, g\u0142o\u015bno rozmawia\u0107 przed wieczerz\u0105 ani szy\u0107, prz\u0119dzi\u0107 i zamiata\u0107, bo w domu mia\u0142y przebywa\u0107 dusze przodk\u00f3w [3][5]. Od sto\u0142u nie wstawano przed ko\u0144cem kolacji [3].<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dlaczego_kladzie_sie_sianko_pod_obrus\"><\/span>Dlaczego k\u0142adzie si\u0119 sianko pod obrus?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Na pami\u0105tk\u0119 stajenki betlejemskiej i \u017c\u0142\u00f3bka, w kt\u00f3rym po\u0142o\u017cono Jezusa [4]. Na Kielecczy\u017anie st\u00f3\u0142 najpierw za\u015bcielano siankiem, a dopiero potem nakrywano obrusem z niebielonego lnu [6].<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dla_kogo_jest_puste_miejsce_przy_wigilijnym_stole\"><\/span>Dla kogo jest puste miejsce przy wigilijnym stole?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Dzi\u015b dla niespodziewanego go\u015bcia albo w\u0119drowca. Dawniej stawiano je dla cz\u0142onk\u00f3w rodziny zmar\u0142ych w mijaj\u0105cym roku i dla go\u015bci z za\u015bwiat\u00f3w [4][5].<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Ile_potraw_powinno_byc_na_Wigilie\"><\/span>Ile potraw powinno by\u0107 na Wigili\u0119?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Zgodnie z tradycj\u0105 dwana\u015bcie, a ka\u017cdy przy stole pr\u00f3buje ka\u017cdego dania [9]. Dawne opisy podaj\u0105 te\u017c zwyczaj nieparzystej liczby potraw, zale\u017cnej od zamo\u017cno\u015bci domu: siedem na wsi, dziewi\u0119\u0107 u szlachty, jedena\u015bcie u magnat\u00f3w [3].<\/p>\n<\/div>\n<h2 id=\"podsumowanie\" style=\"scroll-margin-top:90px\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Podsumowanie\"><\/span>Podsumowanie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Przes\u0105dy wigilijne wyros\u0142y z dawnego przekonania, \u017ce Wigilia otwiera\u0142a nowy rok, a do dom\u00f3w przychodzi\u0142y dusze przodk\u00f3w: st\u0105d zgoda, dodatkowe nakrycie, sianko, snopy i zwyczaje zwi\u0105zane z liczb\u0105 potraw. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich dosta\u0142a chrze\u015bcija\u0144skie znaczenie, a karp upowszechni\u0142 si\u0119 na wigilijnym stole dopiero w epoce Gierka. Pod choink\u0119 mo\u017cesz do\u0142o\u017cy\u0107 do \u017cycze\u0144 bransoletk\u0119 z karteczk\u0105 z gotowym \u017cyczeniem za 149 z\u0142 albo komplet z granatem na Wigili\u0119 za 320,99 z\u0142.<\/p>\n<div class=\"article-sources\">\n<h2 id=\"zrodla\" style=\"scroll-margin-top:90px\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Zrodla\"><\/span>\u0179r\u00f3d\u0142a<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<ol>\n<li id=\"zrodlo-1\">Taliz, karty produkt\u00f3w polecanych w tym wpisie (nazwa, kamienie i wielko\u015b\u0107 kamieni, baza, materia\u0142, zapi\u0119cie, rozmiar, cena brutto, dost\u0119pno\u015b\u0107, zdj\u0119cia), odczyt publicznych stron produkt\u00f3w 25.10.2026: Bransoletka srebrna poz\u0142acana &#8211; Turmalin, Onyks i Hematyt (nr 4295); Bransoletka srebrna poz\u0142acana &#8211; Jadeit, Awenturyn i Cytryn (nr 4293); Bransoletka na sznurku &#8211; Jadeit, Awenturyn i Cytryn (nr 4294); Bransoletka na gumce &#8211; Granat, Turmalin i Onyks (nr 4280); Bransoletki dla Par &#8211; Turmalin, Granat i Hematyt (nr 4014); Bransoletki dla Par &#8211; Onyks, Granat i Hematyt (nr 3766); Komplet bi\u017cuterii srebro poz\u0142acane bransoletka i naszyjnik (nr 3952); Komplet bi\u017cuterii srebro bransoletka i naszyjnik (nr 3992); adresy kart s\u0105 w linkach przy produktach w tre\u015bci: <a href=\"https:\/\/taliz.pl\/\">taliz.pl<\/a>. Karteczka z \u017cyczeniem w cenie bransoletek z tej serii: <a href=\"https:\/\/taliz.pl\/610-zycze-ci\">taliz.pl\/610-zycze-ci<\/a>, dost\u0119p 25.10.2026<\/li>\n<li id=\"zrodlo-2\">Taliz, strona O nas (wysy\u0142ka w ci\u0105gu 1\u20132 dni roboczych, darmowa dostawa od 159 z\u0142, zwrot w ci\u0105gu 14 dni, woreczek jubilerski z karteczk\u0105 ze spisem kamieni, pude\u0142ko prezentowe za dop\u0142at\u0105, kontakt: biuro@taliz.pl), dost\u0119p 25.10.2026: <a href=\"https:\/\/taliz.pl\/content\/7-o-nas\">taliz.pl\/content\/7-o-nas<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-3\">Katarzyna Krzykowska (PAP), \u201eJaka Wigilia, taki ca\u0142y rok\u201d \u2013 dawne tradycje i zwyczaje bo\u017conarodzeniowe, dzieje.pl (portal Muzeum Historii Polski), 24.12.2021; wypowiedzi prof. Ma\u0142gorzaty Wrze\u015bniak (UKSW) i cytat z Encyklopedii staropolskiej Zygmunta Glogera; dost\u0119p 25.10.2026: <a href=\"https:\/\/dzieje.pl\/dziedzictwo-kulturowe\/jaka-wigilia-taki-caly-rok-dawne-tradycje-i-zwyczaje-bozonarodzeniowe\">dzieje.pl<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-4\">Stanis\u0142aw Karnacewicz (PAP), Wigilia Bo\u017cego Narodzenia w tradycji chrze\u015bcija\u0144skiej, dzieje.pl, 23.12.2012, aktualizacja 19.07.2016; dost\u0119p 25.10.2026: <a href=\"https:\/\/dzieje.pl\/kultura-i-sztuka\/wigilia-bozego-narodzenia-w-tradycji-chrzescijanskiej-0\">dzieje.pl<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-5\">Marlena Chudzio, Wigilijne przes\u0105dy i zwyczaje. Sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y? \u2013 rozmowa z Dorot\u0105 Majkowsk\u0105-Szajer z Muzeum Etnograficznego w Krakowie, RMF24, 23.12.2022; dost\u0119p 25.10.2026: <a href=\"https:\/\/www.rmf24.pl\/fakty\/news-wigilijne-przesady-i-zwyczaje-skad-sie-wziely,nId,6488744\">rmf24.pl<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-6\">Janusz Majewski (PAP), Dawne zwyczaje \u015bwi\u0105teczne mieszka\u0144c\u00f3w \u015bwi\u0119tokrzyskiej wsi, dzieje.pl, 23.12.2017; wypowiedzi Leszka Gawlika, etnografa z Muzeum Wsi Kieleckiej, i relacja J. N. Ch\u0105dzy\u0144skiego spisana przez Oskara Kolberga (tom \u201eRadomskie\u201d); dost\u0119p 25.10.2026: <a href=\"https:\/\/dzieje.pl\/dziedzictwo-kulturowe\/dawne-zwyczaje-swiateczne-mieszkancow-swietokrzyskiej-wsi\">dzieje.pl<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-7\">Piotr Mirowicz (PAP), Ekspert o kaszubskich zwyczajach: Gwiazdor pyta\u0142 dzieci o znajomo\u015b\u0107 pacierza, dawa\u0142 im cukierki i orzechy \u2013 rozmowa z Bartoszem Stachowiakiem z Muzeum \u2013 Kaszubskiego Parku Etnograficznego we Wdzydzach, dzieje.pl, 25.12.2023; dost\u0119p 25.10.2026: <a href=\"https:\/\/dzieje.pl\/dziedzictwo-kulturowe\/ekspert-o-kaszubskich-zwyczajach-gwiazdor-pytal-dzieci-o-znajomosc-pacierza\">dzieje.pl<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-8\">Ustawa z dnia 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o dniach wolnych od pracy oraz niekt\u00f3rych innych ustaw, Dz.U. 2024 poz. 1965 (24 grudnia dniem wolnym od pracy; handel w trzy niedziele poprzedzaj\u0105ce Wigili\u0119); dost\u0119p 25.10.2026: <a href=\"https:\/\/dziennikustaw.gov.pl\/DU\/2024\/1965\">dziennikustaw.gov.pl<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-9\">PAP, Tradycja obchod\u00f3w wigilii Bo\u017cego Narodzenia, dzieje.pl (portal Muzeum Historii Polski), 23.12.2013, aktualizacja 18.07.2016 (tradycja dwunastu da\u0144 i pr\u00f3bowania ka\u017cdego z nich); dost\u0119p 25.10.2026: <a href=\"https:\/\/dzieje.pl\/dziedzictwo-kulturowe\/tradycja-obchodow-wigilii-bozego-narodzenia\">dzieje.pl<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<p class=\"taliz-zrodlo-google\"><small>Czytasz nas ch\u0119tnie? Mo\u017cesz <a href=\"https:\/\/www.google.com\/preferences\/source?q=taliz.pl\" rel=\"noopener\">doda\u0107 taliz.pl do preferowanych \u017ar\u00f3de\u0142 w Google<\/a>. To ustawienie Google pozwala wskaza\u0107 witryny, kt\u00f3re wolisz widzie\u0107 w wynikach wyszukiwania.<\/small><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Najcz\u0119\u015bciej opisywane przes\u0105dy i zwyczaje wigilijne w tabeli: sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y i co oznacza\u0142y wed\u0142ug etnograf\u00f3w, Wigilia 2026 w kalendarzu i bi\u017cuteria pod choink\u0119 z karteczk\u0105 z \u017cyczeniem.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5917,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-5934","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lifestyle"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Przes\u0105dy wigilijne: sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y i co oznaczaj\u0105<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Przes\u0105dy wigilijne: sianko, puste nakrycie, liczba potraw, op\u0142atek i \u0142uska karpia \u2013 sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y i co oznacza\u0142y wed\u0142ug etnograf\u00f3w. Wigilia 2026.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Przes\u0105dy wigilijne: sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y i co oznaczaj\u0105\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Przes\u0105dy wigilijne: sianko, puste nakrycie, liczba potraw, op\u0142atek i \u0142uska karpia \u2013 sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y i co oznacza\u0142y wed\u0142ug etnograf\u00f3w. Wigilia 2026.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Taliz\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bizuteriataliz\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-10-30T07:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/taliz.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/przesady-wigilijne-okladka-0fecfd24.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"900\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Redakcja Taliz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Redakcja Taliz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/przesady-wigilijne.html#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/przesady-wigilijne.html\"},\"author\":{\"name\":\"Redakcja Taliz\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/f9a8a49eeeca86341fc06976133021ac\"},\"headline\":\"Przes\u0105dy i zwyczaje wigilijne: sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y i co oznaczaj\u0105\",\"datePublished\":\"2026-10-30T07:00:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/przesady-wigilijne.html\"},\"wordCount\":3076,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/przesady-wigilijne.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/przesady-wigilijne-okladka-0fecfd24.webp\",\"articleSection\":[\"Lifestyle\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/przesady-wigilijne.html\",\"url\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/przesady-wigilijne.html\",\"name\":\"Przes\u0105dy wigilijne: sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y i co oznaczaj\u0105\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/przesady-wigilijne.html#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/przesady-wigilijne.html#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/przesady-wigilijne-okladka-0fecfd24.webp\",\"datePublished\":\"2026-10-30T07:00:00+00:00\",\"description\":\"Przes\u0105dy wigilijne: sianko, puste nakrycie, liczba potraw, op\u0142atek i \u0142uska karpia \u2013 sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y i co oznacza\u0142y wed\u0142ug etnograf\u00f3w. Wigilia 2026.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/przesady-wigilijne.html#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/przesady-wigilijne.html\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/przesady-wigilijne.html#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/przesady-wigilijne-okladka-0fecfd24.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/przesady-wigilijne-okladka-0fecfd24.webp\",\"width\":1600,\"height\":900,\"caption\":\"Przes\u0105dy i zwyczaje wigilijne: kobieta w bia\u0142ej marynarce przy choince w naszyjniku i bransoletce z bordowych i miodowych koralik\u00f3w oraz splecione d\u0142onie pary w swetrach z bransoletkami z bordowych i czarnych koralik\u00f3w\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/przesady-wigilijne.html#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Przes\u0105dy i zwyczaje wigilijne: sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y i co oznaczaj\u0105\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/\",\"name\":\"Taliz - Blog\",\"description\":\"Blog\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/#organization\",\"name\":\"Taliz - Blog\",\"url\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/taliz-email-2.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/taliz-email-2.png\",\"width\":600,\"height\":413,\"caption\":\"Taliz - Blog\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/bizuteriataliz\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/f9a8a49eeeca86341fc06976133021ac\",\"name\":\"Redakcja Taliz\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/2447c93d55e2a53196fef72b314089fd2e4e2e75262bd4aa58aa96fe748f9c7b?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/2447c93d55e2a53196fef72b314089fd2e4e2e75262bd4aa58aa96fe748f9c7b?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/2447c93d55e2a53196fef72b314089fd2e4e2e75262bd4aa58aa96fe748f9c7b?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Redakcja Taliz\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/taliz.pl\\\/blog\\\/author\\\/taliz\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Przes\u0105dy wigilijne: sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y i co oznaczaj\u0105","description":"Przes\u0105dy wigilijne: sianko, puste nakrycie, liczba potraw, op\u0142atek i \u0142uska karpia \u2013 sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y i co oznacza\u0142y wed\u0142ug etnograf\u00f3w. Wigilia 2026.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Przes\u0105dy wigilijne: sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y i co oznaczaj\u0105","og_description":"Przes\u0105dy wigilijne: sianko, puste nakrycie, liczba potraw, op\u0142atek i \u0142uska karpia \u2013 sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y i co oznacza\u0142y wed\u0142ug etnograf\u00f3w. Wigilia 2026.","og_url":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html","og_site_name":"Taliz","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bizuteriataliz","article_published_time":"2026-10-30T07:00:00+00:00","og_image":[{"width":1600,"height":900,"url":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/przesady-wigilijne-okladka-0fecfd24.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Redakcja Taliz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Redakcja Taliz","Szacowany czas czytania":"15 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html"},"author":{"name":"Redakcja Taliz","@id":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/#\/schema\/person\/f9a8a49eeeca86341fc06976133021ac"},"headline":"Przes\u0105dy i zwyczaje wigilijne: sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y i co oznaczaj\u0105","datePublished":"2026-10-30T07:00:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html"},"wordCount":3076,"publisher":{"@id":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/przesady-wigilijne-okladka-0fecfd24.webp","articleSection":["Lifestyle"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html","url":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html","name":"Przes\u0105dy wigilijne: sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y i co oznaczaj\u0105","isPartOf":{"@id":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/przesady-wigilijne-okladka-0fecfd24.webp","datePublished":"2026-10-30T07:00:00+00:00","description":"Przes\u0105dy wigilijne: sianko, puste nakrycie, liczba potraw, op\u0142atek i \u0142uska karpia \u2013 sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y i co oznacza\u0142y wed\u0142ug etnograf\u00f3w. Wigilia 2026.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html#primaryimage","url":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/przesady-wigilijne-okladka-0fecfd24.webp","contentUrl":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/przesady-wigilijne-okladka-0fecfd24.webp","width":1600,"height":900,"caption":"Przes\u0105dy i zwyczaje wigilijne: kobieta w bia\u0142ej marynarce przy choince w naszyjniku i bransoletce z bordowych i miodowych koralik\u00f3w oraz splecione d\u0142onie pary w swetrach z bransoletkami z bordowych i czarnych koralik\u00f3w"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/przesady-wigilijne.html#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/taliz.pl\/blog"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Przes\u0105dy i zwyczaje wigilijne: sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y i co oznaczaj\u0105"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/#website","url":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/","name":"Taliz - Blog","description":"Blog","publisher":{"@id":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/#organization","name":"Taliz - Blog","url":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/taliz-email-2.png","contentUrl":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/taliz-email-2.png","width":600,"height":413,"caption":"Taliz - Blog"},"image":{"@id":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/bizuteriataliz"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/#\/schema\/person\/f9a8a49eeeca86341fc06976133021ac","name":"Redakcja Taliz","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/2447c93d55e2a53196fef72b314089fd2e4e2e75262bd4aa58aa96fe748f9c7b?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/2447c93d55e2a53196fef72b314089fd2e4e2e75262bd4aa58aa96fe748f9c7b?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/2447c93d55e2a53196fef72b314089fd2e4e2e75262bd4aa58aa96fe748f9c7b?s=96&d=mm&r=g","caption":"Redakcja Taliz"},"url":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/author\/taliz"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5934","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5934"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5934\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5935,"href":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5934\/revisions\/5935"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5917"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5934"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5934"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/taliz.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5934"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}